ორი წერილის ერთი საიდუმლო

50 წიგნი ელენე დარიანი ლიტერატურა

ტიციან ტაბიძე და ვალერიან გაფრინდაშვილი

გაზეთ “ბათუმელების” 34-ე ( 406-ე) ნომერში ჟურნალისტ ნანა კვაჭაძის სტატია  ” ეროტიკული პოეზიის უცნობი ავტორი” დაიბეჭდა. სტატიას პატარა ინტერვიუც ახლავს, სადაც ტიციან ტაბიძის მიერ ვალერიან გაფრინდაშვილისადმი გამოგზავნილ იმ ორ წერილზე ვსაუბრობ, რომელიც მთელ ამ ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და ყურადსაღებია. თუ რატომ, ამას ქვემოთ გაიგებთ.

1916 – 1917 წლებში ტიციანი ვალერიანს, მოსკოვიდან ორ წერილს უგზავნის, სადაც თავისი მოსკოვური ცხოვრების შესახებ ყვება.

ძვირფასო ჭიჭიკო!
მიიღე ჩემი სალამი შენდა პაოლოს გადასაცემადაც. როგორც იქნა მივედი მოსკოვში, მაგრამ უბედურებაა ნამდვილი, რა ვქნა არ ვიცი… მე მგონია შენც გაგიჩნდებოდა ეხლა ახალი ხლაფორთი. მოსკოვიდან პირველ სიცივეს ანთებს ალით ელენე დარიანი, რომელიც რაღაც ბედით აქ მოხვდა. ხშირად გიგონებთ შენ და პაოლოს. წავიკითხეთ ერთად უკანასკნელი ლექსები…

…შენი ტიტე ტაბიძე” (28 სექტემბერი, 1916 წ.)
ამ წერილიდან ირკვევა, რომ ტიციანმა იცის, ვინაა ელენე დარიანი, ის ელენეზე და პაოლოზე, როგორც სხვადასხვა ადამანებზე, ისე საუბრობს. თუმცა, ელენე დარიანის პიროვნების იდენტიფიკაციის პირდაპირ საშუალებას არ იძლევა.

მეორე წერილი 1917 წლით თარიღდება. ( 2 იანვარი)

“ძვირფასო ჭიჭიკო!
გვიანად გილოცავ უკვე წასულს დღესასწაულებს. ამნაირი მოწყენა და სიცივე არასდროს არ მიგვრძნია მოსკოვში, როგორც ეხლა, ამ წლის დასასრული ჩემთვის ერთი გაუთავებელი კოშმარია. როგორც გამწარებული მშიერი მგელი, ისე ვიკბინები გარშემო. მეგობრები არ მყოლია, მაგრამ თანდათან მაინც მიდიან… იქნებ გზა იქეთ ქონდეთ… რეტიანივით ვზივარ ფილიპინოვის კაფეში და მაგონდება ”რაიმსი” და ”სამოთხე”. ( კაფეები ქუთაისში). ამ ცვედნობას თქვენ აძლევდით სიცოცხლეს. არ ვიცი ეს რითი გათავდება, მე ბევრის მეშინია, თუ დავეშვი, შემდეგ ვერაფერი გამაჩერებს. თქვენ, როგორც გეტყობათ კიდევ გამოგყვათ ქართული მზე და ლოთობაში კენტავრობთ პოეზიაში … მე ძალიან მაინტერესებს ” ყანწები”, თუმცა პაოლოს სუფრის ბოლოში მოუკიდივარ, თუ ინტერესი არა, წელთა დამსახურება მაინც წინააღმდეგი უნდა ყოფილიყო ამის. რასაკვირველია, ეს წვრილმანია, მაგრამ ეხლა ისე ცუდად ვგრძნობ თავს, რომ ამასაც აქვს მნიშვნელობა. ამის გარდა აქ აბურთავებენ ერთ ჭორს, ვითომ პაოლო უნდა უმოყვრდებოდეს ერთ სკვითელ ქალს, რომელსაც შორიდან ჩვენც ვიცნობთ, რამდენად მართალია ესამბავი და თუ ჭორია, რისგან გავრცელდა?.. მე იმისთანა კაცმა გადმომცა, რომ არ შეიძლებოდა არ ცოდნოდა, რატომ უნდა გავიგო მე უკანასკნელმა?
თქვენ წერილებს მხოლოდ მპირდებოდით, რათ არ მიგონებთ, თუნდა მაშინ, როცა ლოთაობთ, ჩემი მშიერი და ხარბი სული ხომ თქვენთანაა… გალაკტიონის საღამომ როგორ ჩაიარა. ”მეგობრებში ” (სალიტერატურო და პოლიტიკური გაზეთი, გამოდიოდა 1916 – 1917 წლებში) წავიკითხე რეცენზია, თითქო ძალიან საინტერესოა, მაგრამ გიტარის რომანსებს იმის გარდა, რომ პროვინციის სუნი უდის, ისედაც მიუღებელია, მე მგონია. ჟურნალები ძალიან ვრცელდებიან, ეს ”ლეილა”( სამხატვრო – სალიტერატურო ჟურნალი 1916 – 1924 წლებში) და ”საფირონი”. ”ლეილაში” გრიშაშვილმა თითქო გადამიხადა სამაგიერო ჩემი ,,ყანწების” პირველ წერილისთვის. მაგრამ ღმერთია მოწმე, რომ მე გულწრფელი ვიყავი და ამასთან სიყვარულით ყოველთვის მეტს ვლაპარაკობ, ვინემ ობიეკტურ ღირებულებას შეუძლია მაჩვენოს. ყოველ შემთხვევაში ჩემზე გადარება პირველი არ არი, მე მხოლოდ ის მაშინებს, ეს მეგობრობაც არ გადაედვას. ჭიჭიკო, მაპატიე ეს უსტილობა, მაგრამ ცუდათ ვარ, ცუდათ. ეჭვები ისე მჭამენ, როგორც როლინას ჭიები, ცუდ ხასიათს ვიბედებ საახალწლოდ, შეიძლება ეს საბედისწეროც იყოს. დავდივარ ხშირად ბალმონტთან, ამას ჩემთვის არ აქვს უკვე შთაგონბის და აღტაცების ნიშნები, როგორც პირვლად. ორში ერთია, ან მივეჩვიე, ან ცუდად ვარ. თუმცა კ. ბალმონტი ძალიან საინტერესოა ხანდისხან…
შენი ვერხჰარნის სონეის პირველი რვა პწკარი დიდებულია, ერთ ალაგას გადადის ტირილში галлюцинат бездомный. პირვლი ტერცინაც კარგია, უკანასკნელი ნაკლები. ასეთი იყო პირველი შთაბეჭდილება. ველი ”ყ” და ”ლეილას” ლექსებს… მაინტერესებს ძალიან ე . დარიანის ” მე და კატა” და პაოლოს ”ფარშევენგები ქალაქში”…. საახალწლოდ თუ იქნა რამე ჩვენზე, ვიცი წინდაწინ, ჩემზე არ იქნება ხელსაყრელი, წინათგრძნობით ვგრძნობ. გიგზავნი ერთ ჩემ საკუთარ სონეტს ”ფატმანს”. პირველი, რომ შემოვიღო ტრადიციათ წერილში ლექსის ჩადება, მეორე რადგან ეს პირველი სონეტია, შენც მითხარი შენი აზრი, თუ გამიპირდები მე მინდა წიგნში შევიტანო რამდენიმე სონეტი…
დავწერე ერთი ტყუპი სონეტი (близнецы). არ ვიცი, როგორ მოგეწონება ეს იდეა. ვაშენებ სამ კარავს, როგორც ფერისცვალების მოციქული შენთვის, პაოლოსა და გრიგოლისთვის. წიგნი უნდა დავამზადი იმ ზაფხულისთვის. იქ ელენე დარიანიც შევა, გალაკტიონი და ალიც( ალექსანდრე არსენიშვილი, მთარგმნელი – კრიტიკოსი, ცისფერყანწელი). ჩემი ”ქალდეას ქალაქების” კედლები თანდათან შენდებიან. ვდგევარ მექამულ ქარბუქში და მიდიან: ჟონგლერები, მისტაგოგები, დედოფლები, ძველი ოსტატები და წარმოიდგინე კონვკვიტადორიც…
მოსკოვში იანვრის სიცივეებია. პუშკინის ძეგლი სდგას, როგორც კამანდორი, ასე შეადარა ერთმა მოსკოველმა ფუტურისტმა კარალევიჩმა, რომელმაც დასწერა სინტერესო წიგნი სათაურით მაინც ”Студенты столицы”. ბევრია სურათების გამოფენა, თუ დაგაინტერესებს, რეპროდუქციებს მაინც გამოგიგზავნი. მაქს ვოლაშინმა გამოაფინა სურათებად ”სონეტების გვირგვინი” ძალიან საინტერესოა, ყოველი სტრიქონი სურათია. ”Монастыри в предвверий пустыни”,” медных солнц гудящие закаты”. აგრეთვე სურათი ალტმნის ,,ანნა ახმატოვა”…
მალე გამოვა ალმანახი, სადაც ვალერი ბრიუსოვი აგრძელებს პუშკინის ,,Египетские ночи” – ებს, თუ დაგაინტერესებს, გამოგიგზავნით.
ელი არ ჩამოსულა განჯიდან, პაოლოს სიჩუმე იმ წერილზე ჩვენ რომ გამოვუგზავნეთ ღორობაა და უსინდისობა.
მარიჯანი ვინ ეშმაკია ან განჯას რად წერს? იქნებ გაიგო, მე მაინტერესებს ძალიან. ( თქვენც თუ გაინტერესებთ, აქ დააკლიკეთ )
ჭიჭიკო, ჭიჭიკო.
მათხოვარივით გთხოვ, ღვინით დასოლებული ღია წერილები მაინც გამომიგზავნოთ.
ვკვდები, ვიყინები სკვითების ქვეყანაში, ვიმარხები თოვლით მარტო, უმეგობრო, შემაბით პოეზიის ეტლში მეც.
ადღეგრძელეთ და მოიგონეთ…

P.S. ნიკო ლორთქიფანიძეს მალე გამოვუგზავნი ანდრეი ბელის “Серебряный голуб” – ს. ძველი გამოცემა არ არი, პაშუკანისი ამ დღეებში უშვებს.
P.S. ”ცისფერ ყანწებზე” მკლავენ, გამომიგზავნეთ რამდენიმე ეგზემპლიარი ”საზოგადოების წევრობისა”.
P.S. ”ყანწებზე” ბევრს ლაპარაკობენ და ნერვიულად ელიან.

ტივიან ტაბიძე”

ერთი შეხედვით, მეორე წერილი უფრო არაფრისმთქმელია, მაგრამ ეს ორი წერილი და ელენე ბაქრაძის ბიოგრაფია ერთმანეთს საინტერესოდ უკავშირდება. გავიხსენოთ: “…ელი არ ჩამოსულა განჯიდან, პაოლოს სიჩუმე იმ წერილზე ჩვენ რომ გამოვუგზავნეთ ღორობაა და უსინდისობა… ”
ელენე ბაქრაძის ბიოგრაფიიდან ვიცით, რომ 1907 -1916 წლები სწორედ განჯაში გაატარა, 1916-17 წლები კი – რუსეთში. თამამად შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ტიციან ტაბიძის მიერ ნახსენები ელენე დარიანი, სწორედ ელენე ბაქრაძეა!
წერილები საქართველოს გიორგი ლეონიძის სახელობის ქართული ლიტერატურის სახელმწიფო მუზეუმშია დაცული.

და მაინც შეგახსენებთ, რომ პროექტში “50 წიგნი, რომელიც უნდა წაიკითხო, საამ ცოცხალი ხარ” ელენე დარიანის პოეზია ბევრ ხმას თუ მოაგროვებს და მისი ლექსებიც ციკლი ცალკე გამოცემად გამოვა, ეს იქნება პირველი პრეცედენტი ( გასული საუკუნის დასაწყისის შემდეგ), როცა დარიანული ლექსები ელენე დარიანის და არა პაოლო იაშვილის ხელმოწერით გამოქვეყნდება. ხმის მიცემა ამ ლინკიდან შეგიძლიათ.

15 Comments

  1. კატერინა October 8, 2011 10:14 pm

    საინტერესო იყო. ვერსიის დონეზე კი ვიცოდი ეგ, მაგრამ დასაბუთებულად მაინც ვერ არის ხომ?

    • Agasfer October 8, 2011 10:16 pm

      კი, კატერინა, დასაბუთებული არაა. ნუ, ოფიციალურად არც ერთი ვერსია არაა დამტკიცებული. 🙂 ელენე დარიანის თეგს გაჰყევი და სხვა ვარიანტებს და შეხედულებებსაც ნახავ 🙂

  2. salomeaa October 14, 2011 7:31 pm

    ისევ განვმეორდები და ვიტყვი, რომ ჩემი ლიტერატურული გაზეთის სტატიებიდან ყველაზე მოულოდნელი აღმოჩენა შენი სტატიები იყო ელენე დარიანზე და მიხეილ ჯავახიშვილზე.

    სხვათაშორის ელენე დარიანზე სტატია წავაკითხე ჩემს მეგობარს, რომელიც ფილოლოგიურზე სწავლობს და როდესაც ლექტორს მოუყვა, ლექტორმა შეიცხადა და უარყო– ყველაფერი მოგონილი და ჭორიაო

    რა ვქნა მე მაინც შენი მჯერა… მჯერა, რომ არსებობდა ელენე დარიანი

    • Agasfer October 14, 2011 8:35 pm

      სალომე, თსუ-ში სხვა პასუხი რომ მომესმინა, ის უფრო გამიკვირდებოდა. ერთი პოსტი არ მეყოფა, თსუ-ს წინა თაობის და ამჟამინდელი პროფესორების მიტივაცია-სურვილები რომ ჩამოვწერო და ავხსნა ის სიტუაცია, რატომ არ აწყობთ ელენე დარიანი პაოლოს გარეშე. არ აქვს მნიშვნელობა, ეს ელენე ბაქრაძე იქნება, ნინო ჭავჭავაძე-წერეთელი თუ სხვა… : )

  3. Napoleon April 2, 2017 6:19 pm

    Good day! This is kind of off topic but I need some guidance from an established blog. Is it difficult to set up your own blog? I’m not very techincal but I can figure things out pretty fast. I’m thinking about making my own but I’m not sure where to start. Do you have any tips or suggestions? Thank you

  4. affordable bathroom remodel April 3, 2017 3:33 pm

    First of all I would like to say superb blog! I had a quick question which I’d like to ask if you don’t mind. I was interested to find out how you center yourself and clear your head prior to writing. I have had trouble clearing my mind in getting my thoughts out there. I do enjoy writing however it just seems like the first 10 to 15 minutes are generally wasted just trying to figure out how to begin. Any suggestions or tips? Appreciate it!

  5. bamboo hardwood flooring April 4, 2017 12:27 pm

    Excellent read, I just passed this onto a friend who was doing a little research on that. And he just bought me lunch as I found it for him smile Thus let me rephrase that: Thanks for lunch!

  6. restaurant locator April 4, 2017 5:14 pm

    I and also my friends appeared to be checking out the excellent secrets found on your site and then then developed an awful suspicion I had not thanked the site owner for those strategies. All of the guys are actually consequently thrilled to study all of them and now have certainly been having fun with these things. Many thanks for genuinely considerably accommodating as well as for getting these kinds of impressive topics most people are really desperate to understand about. My personal sincere apologies for not saying thanks to you sooner.

  7. reflexology practice April 5, 2017 4:16 pm

    Hello, Neat post. There’s a problem with your web site in internet explorer, may check this… IE nonetheless is the market chief and a good section of other folks will omit your excellent writing due to this problem.

  8. aloe first April 7, 2017 1:07 am

    hello!,I like your writing very much! share we communicate more about your post on AOL? I need a specialist on this area to solve my problem. May be that’s you! Looking forward to see you.

  9. enterrement vie de jeune fille Paris April 26, 2017 6:54 pm

    Good post. I learn one thing a lot more difficult on distinctive blogs everyday. It is going to usually be stimulating to read content from other writers and practice just a little something from their store. I’d prefer to make use of some with the content material on my weblog whether or not you do not mind. Natually I’ll provide you with a link in your net weblog.

  10. Vada April 29, 2017 5:40 pm

    Hiya, I’m really glad I’ve found this information. Today bloggers publish only about gossips and web and this is actually irritating. A good web site with exciting content, this is what I need. Thanks for keeping this site, I’ll be visiting it. Do you do newsletters? Can not find it.

  11. Merlin April 30, 2017 10:15 pm

    I have been browsing online more than 3 hours today, yet I never found any interesting article like yours. It is pretty worth enough for me. In my opinion, if all website owners and bloggers made good content as you did, the web will be much more useful than ever before.

  12. Lionel May 5, 2017 10:18 am

    Good post however , I was wondering if you could write a litte more on this subject? I’d be very thankful if you could elaborate a little bit more. Many thanks!

  13. Tamiko May 11, 2017 7:36 am

    My brother recommended I might like this web site. He was entirely right. This post actually made my day. You cann’t imagine simply how much time I had spent for this information! Thanks!

Post a Comment

Your email address will not be published.