პანტელეიმონ პეტრენკოს ხუთწლიანი ცხოვრება

ელენე დარიანი ლიტერატურა

მეოცე საუკუნის დასაწყისი. უკრაინა.  ულამაზესი ანა ანტონ პეტრენკოზე ქორწინდება.  სიყვარულით გათხოვდა. ჯვრისწერის ცერემონიამაც ლამაზად ჩაიარა.  მეორე დილით  გათხოვილი ქალის ამპლუაში გაიღვიძა. როლი არ  ეუცხოვა, ესიამოვნა კიდეც.  ჯერ კიდევ აჟიტირებული იყო და სამზარეულოში ხალისიანი შევიდა, უნდოდა, მეუღლისთვის  საუზმე მიერთმია.

კარზე ვიღაცამ დააკაკუნა.  ახალმა დიასახლისმა ჩათვალა, მეგობრები გვეწვივნენო და მათ დასახვედრად მომღიმარი გაემართა, მაგრამ  ზღურბლთან  ახალგაზრდა ქალი დახვა – ბავშვით ხელში. უცნობი სტუმრის სილამაზემ ანა მომენტალურად მოხიბლა და კეთილგანწყობილმა შინ თავაზიანად შეიპატიჟა. უცნობმა, უარის ნიშნად, თავი გააქნია:

-ბავშვს მამას ნუ წაართემვთ! უთხრა და გაბრუნდა.  მას შემდეგ ანას ქმარი თითქმის აღარ უნახავს.  წმინდა პანტელეიმონის ხსენების დღეს ვაჟი შეეძინა, პანტელეიმონი დაარქვა და მის აღზრდას მარტო შეუდგა.  1931 წლამდე  მრავალ ფათერაკს და გაჭირვებას გადაეყარნენ. ანამ გადაწყვიტა, საცხოვრებლად საქართველოში გადასულიყო. 1931 წელს დედა-შვილი ჯერ ბათუმში, შემდეგ კი თბილისში, შალვა და ელენე ქართველიშვილების ოჯახში დაბინავდა.  მათი თანაცხოვრება ხელოვნების ყოველდღიური ზეიმი იყო. პანტელეიმონს შემოქმედებითი მუშაობისთვის პირობები შეექმნა. ქართველიშვილების ოჯახში დაიბადა უამრავი ლექსი, პოემა… ფრანგულიდან რუსულად ითარგმნა ბოდლერი, ვერლენი, რემბო, ქართულიდან  რუსულად კი  ბესიკი, საიათნოვა, გალაკტიონი და ა.შ. მოგეხსენებათ, შალვას და ელენეს ოჯახი ქართველი მწერლების მუდმივი თავშეყრის ადგილს წარმოადგენდა. დაიბადა „ვეფხისტყაოსნის“ თარგმის იდეაც.  ინიციატორი სწორედ უცხოელი სტუმარი იყო. საქმეში შალვა, ელენე  და კონსტანტინე ჭიჭინაძე ჩაერთვნენ. საბოლოოდ, 1935 წელს, მწერალთა კავშირის  საღამოზე, პანტელეიმონის თარგმანმა აღფრთვანება გამოიწვია.

მანამდე თბილისში ხმა გავარდა, რომ „უკრაინელმა მზეჭაბუკმა“ ვეფხისტყაოსანი თარგმნა. კომენტარი სტალინმაც გააკეთა: „До сих пор я знал хороший перевод Петренко“.

პანტელეიმონი ციდან მოვლენილ უფლისწულს ჰგავდა.  ყველას უყვარდა, ყველა პატივს სცემდა. მის ნიჭიერებას კი ყველა აღტაცებაში მოჰყავდა. მან მოხატა შალვას და ელენეს საძინებელი, ქართული ზღაპრების სიუჟეტებით დაამშვენა ელენეს დის, ვერიკო ბაქრაძის ოთახი. ცისფერყანწელთა პორტრეტებით კი ვალერიან გაფრინდაშვილის სამუშაო ოთახი შეამკო.

1838 წლიდან  პეტრენკოსეული „ვეფხისტყაოსნის“ გამოქვეყნება დაიწყო, მაგრამ…

გალაკტიონის ჩანაწერი უბის წიგნაკში:

„8.VI.1936. დილით. მე გვერდი მინდოდა ამეარა პატარაიძისათვის, მაგრამ მან თვითონ გამაჩერა მიხაილოვის პროსპექტზე. იქ, სადაც ავტობუსები ჩერდებიან და ახალ შენობას აგებენ…

– გამარჯობა, გალაკტიონ! გაიგე საწყალი პეტრენკოს ამბავი?

სახეზე გულწრფელი მწუხარება ჰქონდა, ლაპარაკობდა ნამდვილი აღელვებით. ეს აღელვება მეც უეცრად გადამედო.

-არა, არაფერი ვიცი, რა მოხდა?

-დაიღუპა საწყალი, ცოცხალი აღარ არის.

– რას ამბობ? -ძლივსძლივობით ვთქვი, ისე გამაშეშა ამ ამბავმა – მიამბე, რა იყო, რა მოხდა!

– გუშინწინ, ღამით, ჩელუსკინელების ხიდიდან გადავარდნილა მტკვარში. ყოფილა ღამის ხუთი საათი. ის და მისი ერთი ახალგაზრდა მეგობართაგანი მიდიოდნენ ჩელუსკინელების ხიდზედ. უეცრად პეტრენკომ მოაჯირს  გადააბიჯა. მე ჩავავლე ხელი, მაგრამ ბოლოს ძალ-ღონე გამომეცალა და იგი მტკვარში გადავარდაო. ეს იყო გათენებისას, ხუთ საათზე.“

ეს იყო 2 წლით ადრე..

დაგვღუპა ვიღაცამო, ამბობს გალაკტიონი და მიანიშნებს, რომ ეჭვი ეპარება, პანტელეიმონს თავი მოეკლა. ასეა თუ ისე, „უკრაინელი მზეჭაბუკი“  მის მიერ ნათარგმნ „ვეფხისტყაოსანს“ ვერ მოესწრო. 28 წლის ასაკში დაიღუპა.  საქართველოში ცხოვრების 5 წლის მანძილზე კი იმდენი გააკეთა, არ შეიძლება, მისი სახელი ისტორიამ ისე დაივიწყოს,  ქართული გუგლი მის შესახებ არაფერს გვეუბნებოდეს.

მარტოდარჩენილი ანა 2 წლის შემდეგ გარდაიცვალა.

შეიძლება ძალიან მცირე, მაგრამ თავისი წვლილი ალბათ პეტრენკომაც შეიტანა იმაში, რომ დღესაც „ვეფხისტყაოსანი“  შეუცვლელი  სამაგიდო წიგნია ქართველებისთვის. ამას მოწმობს ის ფაქტიც, რომ ბიბლუსის მიერ წამოწყებულ პროექტში „50 წიგნი, რომელიც უნდა წაიკითხო, სანამ ცოცხალი ხარ“, „ვეფხისტყაოსანი“ ჯერჯერობით ერთადერთი ქართული ნაწარმოებია, რომელიც სიაში მოხვდა და გამოიცა. თუმცა, გამოკითხვა ჯერ არ დასრულებულა, ხმის მიცემა ისევ შეგიძლიათ.

ელენე დარიანი და გალაკტიონ ტაბიძე. მხატვარი - პანტელეიმონ პეტრენკო

28 Comments

  1. precelsus January 31, 2011 9:51 am

    პატივცემულო ულამაზესი ანა რა გვარი იყო?

  2. Agasfer January 31, 2011 1:05 pm

    მისი ქალიშვილობის გვარი არ ვიცი, სამწუხაროდ :შ გათხოვების შემდეგ პეტრენკო გახდა.
    ისე, ანა ტიხონოვნა იყო. :))
    მაგრამ მალე მეცოდინება :პ

  3. მოლი ბლუმი January 31, 2011 9:41 pm

    გემრიელად დაწერილი და ღრმად ინფორმატიული პოსტი 🙂

    ყოჩაღ 🙂

    • Agasfer January 31, 2011 9:53 pm

      უი, მადლობა დიდი : )
      ძალიან დიდი 🙂
      ნუ, რეალურ ფაქტებზე დაყრდობითაა, მცირედი გაზვიადებით და ჩემეული ინტერპრეტაციით. მაგრამ არც ერთი ფაქტი (!) მოგონილი არაა ))

      • Agasfer January 31, 2011 9:54 pm

        მაგალითად დილის ამბავი :დ ეგ ფაქტი მერე დღეს მოხდა, მაგრამ დილა იყო თუ შუადღე ან სად მოხდა, არ ვიცი :user:

        • მოლი ბლუმი February 1, 2011 11:08 am

          მერე ვინ თქვა, რომ ბლოგპოსტი აუცილებლად მხოლოდ მშრალი ინფორმაციის კოპი-პეისტი უნდა იყოს? აქ ზუსტადაც რომ საკუთარი ინტერპრეტაციაა საინტერესო 🙂

          • Agasfer February 1, 2011 9:13 pm

            მადლობა, მოლი : )
            ეს ჯერ არაფერია, მომავალში პანტელეიმონზე ისეთ ინფორმაციებს დავდებ, აი, ისეთს.. 👿

  4. ბაბისა February 1, 2011 10:42 am

    რაკარგი პოსტია, ზურა 🙂
    არ ვიცოდი პანტელეიმონის შესახებ, საინტერესო ისტორიაა 🙂

    • Agasfer February 1, 2011 9:14 pm

      ჰო, ნამდვილად საინტერესო ბიოგრაფია აქვს, მისი მოღვაწეობა სულ ხუთწლიანია, მაგრამ მაინც…
      თუმცა, დაწერა უკეთესადაც შეიძლებოდა, მაგრამ არაუშავს, სხვა დროს იყოს ))

  5. Nina Gorecki February 3, 2011 2:14 pm

    არც მე არაფერი მსმენია პანტელეიმონის შესახებ 🙂

    დარიანი ამ პოსტთან რა კავშირშია?

  6. Nina Gorecki February 3, 2011 2:15 pm

    არც მე მსმენია პანტელეიმონის შესახებ 🙂

    დარიანი ამ პოსტთან რა კავშირშია?

  7. Agasfer February 3, 2011 9:07 pm

    შალვა და ელენე ქართველიშვილები რომ ვახსენე, ეგ ის ელენეა, ბაქრაძე-ბერიშვილი-ქართველიშვილი, დარიანული ლექსების სავარაუდო ავტორი 🙂

  8. prodigycow February 5, 2011 8:41 pm

    რამდენი ნიჭიერი კაცი იმსხვერპლა მაგ პერიოდმა.
    პანტელეიმონის ფოტო არ მოიპოვება?

    • Agasfer February 5, 2011 8:46 pm

      არ ვიცი, მაგრამ სადმე თუ არის, აუცილებლად მივაგნებ : ))

  9. Marcy April 2, 2017 4:18 pm

    Can I just say what a reduction to find someone who truly knows what theyre talking about on the internet. You positively know how to bring an issue to mild and make it important. Extra people must read this and perceive this side of the story. I cant believe youre no more common because you definitely have the gift.

  10. cost to renovate bathroom April 3, 2017 3:43 pm

    Excellent blog here! Also your site loads up very fast! What host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my site loaded up as fast as yours lol

  11. bleaching teeth April 4, 2017 2:50 pm

    When I initially commented I clicked the “Notify me when new comments are added” checkbox and now each time a comment is added I get several e-mails with the same comment. Is there any way you can remove people from that service? Cheers!

  12. new mercedes car April 5, 2017 10:36 am

    I think other site proprietors should take this website as an model, very clean and excellent user friendly style and design, let alone the content. You are an expert in this topic!

  13. colour poster printing April 6, 2017 6:28 pm

    Howdy! I’m at work browsing your blog from my new iphone 3gs! Just wanted to say I love reading through your blog and look forward to all your posts! Carry on the excellent work!

  14. aloe propolis creme April 7, 2017 2:02 am

    Hey! Would you mind if I share your blog with my myspace group? There’s a lot of folks that I think would really enjoy your content. Please let me know. Cheers

  15. best surveillance camera April 11, 2017 12:42 pm

    Greetings! This is my first visit to your blog! We are a group of volunteers and starting a new project in a community in the same niche. Your blog provided us beneficial information to work on. You have done a wonderful job!

  16. Eli April 29, 2017 6:34 pm

    This is really attention-grabbing, You’re an overly professional blogger. I have joined your rss feed and look ahead to in the hunt for more of your wonderful post. Additionally, I have shared your site in my social networks!

  17. Myrl May 1, 2017 12:25 am

    Undeniably believe that which you said. Your favorite justification seemed to be on the web the easiest thing to be aware of. I say to you, I certainly get irked while people think about worries that they plainly do not know about. You managed to hit the nail upon the top and also defined out the whole thing without having side effect , people could take a signal. Will probably be back to get more. Thanks

  18. Catalina May 1, 2017 11:13 am

    Good post. I study something more challenging on different blogs everyday. It’s going to all the time be stimulating to read content material from other writers and apply a little bit something from their store. I’d want to make use of some with the content material on my weblog whether you don’t mind. Natually I’ll provide you with a hyperlink in your internet blog. Thanks for sharing.

  19. Parker May 5, 2017 10:45 am

    fantastic issues altogether, you simply won a logo new reader. What may you recommend in regards to your post that you simply made some days in the past? Any positive?

  20. Eli May 5, 2017 11:17 am

    This is the suitable blog for anybody who needs to seek out out about this topic. You notice a lot its nearly onerous to argue with you (not that I truly would want…HaHa). You positively put a brand new spin on a subject thats been written about for years. Nice stuff, just great!

  21. forever aloe vera gelly May 5, 2017 9:20 pm

    It’s the best time to make a few plans for the future and it’s time to be happy. I have learn this submit and if I may I want to suggest you some interesting issues or tips. Maybe you could write subsequent articles regarding this article. I desire to learn even more issues approximately it!

  22. Chester May 11, 2017 2:11 am

    Hello there! I know this is somewhat off topic but I was wondering which blog platform are you using for this site? I’m getting fed up of WordPress because I’ve had problems with hackers and I’m looking at alternatives for another platform. I would be fantastic if you could point me in the direction of a good platform.

Post a Comment

Your email address will not be published.